လောကချမ်းသာ။ ။ ပါဠိစာပေ ပိဋကတ်တော်တွင် ဣတိဝုတ်သုတ္တန်များကို ပြန်လည် ဟောကြားပေးခဲ့သူ 'ခုဇ္ဇုတ္တရာ'၏ နာမည်ကို ပုဒ်ခွဲပြီး အဓိပ္ပယ်ပြောပြပါ။
ဇယမဏိ။ ။ ပါဠိတော်လာ ဧတဒဂ်ဘွဲ့ရ ဥပါသိကာမ 'ခုဇ္ဇုတ္တရာ' (Khujjuttarā) ၏ အမည်ကို ပုဒ်ခွဲလျှင် အောက်ပါအတိုင်း တွေ့ရှိရပါသည်။
ပုဒ်ခွဲခြင်း
ခုဇ္ဇုတ္တရာ = ခုဇ္ဇ + ဥတ္တရာ
ခုဇ္ဇ (Khujja): ကုန်းသော၊ ခါးကုန်းသော (Hunchbacked) ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပါသည်။
ဥတ္တရာ (Uttarā): ၎င်းမှာ အမျိုးသမီး၏ အမည်ရင်း ဖြစ်ပါသည်။
အဓိပ္ပာယ် ဖွင့်ဆိုချက်
ဤအမည်ကို ပေါင်းစပ်လိုက်သောအခါ "ခါးကုန်းသော ဥတ္တရာ" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပါသည်။
ထိုခေတ်အခါက အမည်တူသူများပြားသည့်အတွက် ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးချင်းစီကို ခွဲခြားသိမြင်နိုင်စေရန် ကိုယ်အင်္ဂါလက္ခဏာတစ်ခုခုကို ရှေ့ကတပ်၍ ခေါ်ဝေါ်လေ့ရှိကြပါသည်။ ဥပမာအားဖြင့်-
အသားမည်းလျှင် 'ကာဠ'
ပုလျှင် 'ဝါမန' စသဖြင့် ရှေ့ကဝိသေသနပုဒ်များ ထည့်သွင်းတတ်ကြပါသည်။
ခုဇ္ဇုတ္တရာ သည် ကောသမ္ဗီပြည်၊ ဥတေနမင်းကြီး၏ မိဖုရားကြီး သာမာဝတီ၏ အလုပ်အကျွေးဖြစ်ပြီး မြတ်စွာဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသော တရားတော်များကို တစ်ဆင့်ပြန်လည် ဟောကြားရာ၌ အလွန်ပင် စွမ်းဆောင်နိုင်ရည်ရှိသူ ဖြစ်ပါသည်။
၎င်းသည် တစ်ဆင့်ပြန်လည်ကြားနာရုံမျှဖြင့် မမေ့မလျော့ဘဲ အကုန်အစင် မှတ်သားနိုင်သည့် "ဗဟုဿုတ" (အကြားအမြင်များသူ) အရာတွင် ဧတဒဂ်ဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့ပါသည်။ ယနေ့ ကျွန်ုပ်တို့ ဖတ်ရှုနေရသော ဣတိဝုတ္တကပါဠိတော် (ဣတိဝုတ်) များသည် ခုဇ္ဇုတ္တရာမှတစ်ဆင့် သာမာဝတီမိဖုရားနှင့် အခြွေအရံငါးရာတို့အား ပြန်လည်ဟောကြားခဲ့ရာမှ ဆင်းသက်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။
လောကချမ်းသာ။ ။ ခုဇ္ဇုတ္တရာ၏ ဉာဏ်ပညာကြီးရခြင်းအကြောင်းကို ပါဠိစာပေ၌ မည်သို့ ဖော်ပြပါသနည်း။ ဝေဖန် သုံးသပ်ပြပါ။
ဇယမဏိ။ ။ ခုဇ္ဇုတ္တရာသည် မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ သာသနာတော်တွင် အမျိုးသမီးဥပါသိကာမများထဲ၌ 'ဗဟုဿုတ' (အကြားအမြင် အများဆုံး) အရာတွင် ဧတဒဂ်ဘွဲ့ ရရှိခဲ့သူဖြစ်သည်။ သူမ၏ ထူးခြားသော ဉာဏ်ပညာနှင့် ပတ်သက်၍ ပါဠိစာပေ (အထူးသဖြင့် အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် အဋ္ဌကထာနှင့် ဣတိဝုတ် အဋ္ဌကထာ) တို့တွင် အကြောင်းရင်းခံများကို အတိတ်ကံနှင့် ပစ္စုပ္ပန်ကြိုးစားမှုဟူ၍ ရှုထောင့်နှစ်ရပ်ဖြင့် ဖော်ပြထားပါသည်။
၁။ အတိတ်အကြောင်းခံ (ပါဠိစာပေလာ နောက်ခံသမိုင်း)
ပါဠိကျမ်းဂန်များအရ ခုဇ္ဇုတ္တရာ၏ ဉာဏ်ပညာသည် ဘဝပေါင်းများစွာ ဖြည့်ဆည်းခဲ့သော ပါရမီနှင့် အတိတ်ကံများအပေါ် အခြေခံသည်ဟု ဆိုပါသည်။
ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်: ထိုစဉ်က အမျိုးသမီးတစ်ဦးဖြစ်ခဲ့ပြီး ဗဟုဿုတအရာ၌ ဧတဒဂ်ရသော ဥပါသိကာမတစ်ဦးကို အားကျကာ ထိုဆုကို တောင်းခဲ့ပြီး ကုသိုလ်ကောင်းမှုများ ပြုခဲ့သည်။
ကဿပမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်: ဗာရာဏသီမင်း၏ သမီးတော်တစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့စဉ်က ရဟန္တာမတစ်ပါးအား မိမိ၏ အလှပြင်ပစ္စည်းများကို သယ်ဆောင်ပေးရန် စေခိုင်းခဲ့ဖူးသည့် 'ကမ္မဝိပါက' ကြောင့် ယခုဘဝတွင် ကျွန်မအဖြစ်နှင့် ခါးကုန်းသူ ဖြစ်ခဲ့ရသော်လည်း၊ ထိုစဉ်ကပင် ထိုရဟန္တာမထံမှ တရားဓမ္မများကို သင်ယူဆည်းပူးခဲ့သည့် အလေ့အကျင့်က သူမ၏ ဉာဏ်ပညာအတွက် အခြေခံဖြစ်ခဲ့သည်။
ပစ္စေကဗုဒ္ဓါတို့အား ဆွမ်းလုပ်ကျွေးခြင်း: အတိတ်ဘဝတစ်ခုတွင် ပစ္စေကဗုဒ္ဓါများအား အလွန်ပူလောင်သော ဆွမ်းဟင်းများကို လောင်းလှူမိရာတွင် ပစ္စေကဗုဒ္ဓါများ ဘုန်းပေးရခက်သည်ကို မြင်၍ မိမိ၏ ဆင်စွယ်လက်ကောက်များကို ချွတ်၍ ခံပေးခဲ့သည့် ကုသိုလ်ကြောင့် စူးရှသော ဉာဏ်ပညာနှင့် သတိပဋ္ဌာန်အားကောင်းသူ ဖြစ်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။
၂။ ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းခံ (ဉာဏ်ပညာကို အသုံးချပုံ)
ခုဇ္ဇုတ္တရာသည် သာမာဝတီမိဖုရားကြီးအတွက် နေ့စဉ် ပန်းရှစ်သပြာဖိုး ဝယ်ပေးရသူဖြစ်သည်။ တစ်နေ့တွင် ပန်းသည် 'သုမန' ၏ အိမ်၌ မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ တရားတော်ကို ကြားနာရရုံဖြင့် သောတာပန် တည်ခဲ့သည်။ သူမ၏ ဉာဏ်ပညာ ထူးခြားချက်မှာ-
အာဇာနည်အကြား (Hearing Ability): မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားသော တရားတော်များကို တစ်ကြိမ်ကြားရုံဖြင့် အက္ခရာဗျည်းမပျက် မှတ်သားနိုင်ခြင်း။
ဓမ္မကထိကစွမ်းရည်: မိမိကြားနာခဲ့ရသော တရားများကို သာမာဝတီမိဖုရားနှင့် အခြွေအရံ ၅၀၀ တို့အား မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားသည့် ပုံစံအတိုင်း (လေသံ၊ ဟန်ပန်မှအစ) ပြန်လည်ဟောကြားနိုင်ခြင်း။ ဤစွမ်းရည်ကြောင့်ပင် သူမကို 'ပြန်လည်ဟောကြားပေးသူ' ဟု သတ်မှတ်ကြခြင်းဖြစ်သည်။
၃။ ဝေဖန်သုံးသပ်ချက်
ခုဇ္ဇုတ္တရာ၏ ဖြစ်စဉ်ကို ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် အောက်ပါအချက်များကို တွေ့ရှိနိုင်ပါသည်-
ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့် ဉာဏ်ရည် မသက်ဆိုင်ခြင်း: သူမသည် 'ခါးကုန်းခြင်း' ဟူသော ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ချို့ယွင်းချက်ရှိသော်လည်း ဉာဏ်ပညာပိုင်းတွင် အထက်တန်းကျနေခြင်းက ရုပ်ထက် စိတ်နှင့် ပညာကသာ ပဓာနဖြစ်ကြောင်း ပြသနေသည်။
လူမှုအဆင့်အတန်းထက် အရည်အချင်းက အရေးကြီးခြင်း: သူမသည် 'ကျွန်မ' (အစေခံ) အဆင့်သာ ဖြစ်သော်လည်း ဉာဏ်ပညာနှင့် တရားထူးရရှိမှုကြောင့် မိဖုရားကြီးနှင့် အခြွေအရံများက သူမကို 'ဆရာ' အရာ၌ ထား၍ ပူဇော်ခဲ့ကြသည်။ ဤသည်မှာ ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ လူသားတန်းတူညီမျှမှုနှင့် ပညာဂုဏ်ကို ဖော်ပြခြင်းဖြစ်သည်။
သင်ယူလိုစိတ် (Curiosity) နှင့် အာရုံစိုက်မှု: သူမသည် ပန်းဝယ်ရန်သွားခြင်းဟူသော ဝတ္တရားကြားမှ တရားကို အာရုံစိုက်နာယူခဲ့သည်။ ဤသည်မှာ ပတ်ဝန်းကျင် အခြေအနေကို အကြောင်းပြချက်မပေးဘဲ မိမိကိုယ်မိမိ မြှင့်တင်လိုသော စိတ်ဓာတ် (Self-improvement) ကို ဖော်ပြနေသည်။
နိဂုံးချုပ်အားဖြင့်
ခုဇ္ဇုတ္တရာ၏ ဉာဏ်ပညာသည် အလိုအလျောက် ရရှိလာခြင်းမဟုတ်ဘဲ ဘဝပေါင်းများစွာက ပါရမီဖြည့်ဆည်းမှု (Long-term Practice) နှင့် ပစ္စုပ္ပန်ဘဝ၌ တရားအပေါ် ထားရှိသော စူးစိုက်မှု (Concentration) တို့ ပေါင်းစပ်မှုကြောင့် ဖြစ်ပါသည်။ သူမကြောင့်ပင် ယနေ့ "ဤသို့ ကြားနာခဲ့ရပါသည်" (ဧဝံ မေ သုတံ) ဟု အစချီသော ဣတိဝုတ်ပါဠိတော်များကို ကျွန်ုပ်တို့ လေ့လာခွင့်ရနေခြင်း ဖြစ်ပါသည်။
ခုဇ္ဇုတ္တရာ၏ ဉာဏ်ပညာနှင့် ပတ်သက်၍ အခြားမည်သည့် ရှုထောင့်ကို ထပ်မံ သိရှိလိုပါသနည်း။
လောကချမ်းသာ။ ။ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါရှစ်ပါးအား ဆင်စွယ်လက်ကောက် ရှစ်ကွင်းကို သပိတ်ခြေအဖြစ် လှူဒါန်းခဲ့ခြင်းကြောင့် ဉာဏ်ပညာကြီးရခြင်းဖြစ်သည်ဟုလည်း ပြောကြပါသည်။ ရှာဖွေလေ့လာ ဝေဖန်ပြပါ။
ဇယမဏိ။ ။ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါများအား ဆင်စွယ်လက်ကောက် လှူဒါန်းခဲ့မှုသည် ခုဇ္ဇုတ္တရာ၏ သမိုင်းကြောင်းတွင် အလွန်ထူးခြားပြီး အဓိပ္ပာယ်နက်နဲသော ကဏ္ဍတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ ဤအကြောင်းအရာကို ပါဠိအဋ္ဌကထာလာ အဆိုများနှင့် နှိုင်းယှဉ်၍ ဝေဖန်သုံးသပ်တင်ပြပါမည်။
၁။ ကျမ်းဂန်လာ နောက်ခံအကြောင်းအရင်း
ဓမ္မပဒအဋ္ဌကထာ (သာမာဝတီဝတ္ထု) နှင့် ဣတိဝုတ္တကအဋ္ဌကထာတို့တွင် ဤဖြစ်ရပ်ကို အကျယ်တဝင့် ဖော်ပြထားပါသည်။ ခုဇ္ဇုတ္တရာသည် အတိတ်ဘဝတစ်ခု၌ ဗာရာဏသီမင်းကြီး၏ နန်းတွင်း၌ အလုပ်အကျွေးပြုရသူ ဖြစ်ခဲ့စဉ်က ဖြစ်ပါသည်။
အလှူခံပုဂ္ဂိုလ်: ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ ရှစ်ပါးတို့သည် နန်းတော်သို့ ဆွမ်းဘုဉ်းပေးရန် ကြွလာကြသည်။
လှူဒါန်းရခြင်းအကြောင်း: ဆွမ်းဟင်းများမှာ အလွန်ပူလောင်လှသဖြင့် ပစ္စေကဗုဒ္ဓါတို့မှာ သပိတ်ကို လက်ဖြင့် မကိုင်နိုင်ဘဲ တစ်လက်မှ တစ်လက်သို့ ပြောင်း၍ ကိုင်နေကြရသည် (သပိတ်ပူနေသည်) ကို ခုဇ္ဇုတ္တရာ (အတိတ်ဘဝက အမျိုးသမီး) မြင်တွေ့ခဲ့ရသည်။
လှူဒါန်းပုံ: သူမသည် မိမိ၏ လက်၌ ဝတ်ဆင်ထားသော ဆင်စွယ်လက်ကောက် ရှစ်ကွင်း (တစ်ပါးလျှင် တစ်ကွင်းစီ) ကို ချွတ်၍ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါတို့၏ သပိတ်အောက်၌ 'သပိတ်ခြေ' အဖြစ် ခံ၍ လှူဒါန်းခဲ့သည်။
၂။ ဉာဏ်ပညာကြီးခြင်းနှင့် ဆင်စွယ်လက်ကောက်အလှူ ဆက်စပ်မှု (ဝေဖန်ချက်)
ဆင်စွယ်လက်ကောက် လှူဒါန်းခြင်းသည် အဘယ်ကြောင့် ဉာဏ်ပညာကြီးမားခြင်း၏ အကြောင်းရင်းဖြစ်ရသနည်းဟူသော အချက်ကို အောက်ပါအတိုင်း ဝေဖန်နိုင်ပါသည်-
ပညာနှင့် သတိ (Mindfulness): ပစ္စေကဗုဒ္ဓါတို့ သပိတ်ပူ၍ လက်လဲနေသည်ကို မြင်ခြင်းသည် သာမန်မျက်စိဖြင့် မြင်ရုံမျှမဟုတ်ဘဲ 'အကဲခတ်စွမ်းရည်' (Observation Skill) ရှိခြင်းကို ပြသပါသည်။ ထိုအခြေအနေကို ချက်ချင်းဖြေရှင်းပေးရန် ကြံဆနိုင်ခြင်းမှာ 'ပရိယာယဉာဏ်' (Resourcefulness) ဖြစ်ပါသည်။
စွန့်လွှတ်မှု အားကောင်းခြင်း: မိမိကိုယ်တိုင် ဝတ်ဆင်ထားသော အဖိုးတန်တန်ဆာကို ချက်ချင်းချွတ်၍ လှူဒါန်းနိုင်ခြင်းသည် တဏှာအနှောင်အဖွဲ့ကို ဖြတ်တောက်နိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ပါဠိစာပေတွင် ကိလေသာနည်းပါးသူသည် တရားဓမ္မကို မှတ်သားနိုင်စွမ်း (Retention) ပို၍ မြင့်မားသည်ဟု ယူဆပါသည်။
သပိတ်ခြေနှင့် အခြေခံအုတ်မြစ်: သပိတ်ကို တည်ငြိမ်အောင် ထောက်ကန်ပေးသော 'သပိတ်ခြေ' ကို လှူရသည့်အတွက် သာသနာတော်၏ အခြေခံအုတ်မြစ်ဖြစ်သော တရားဓမ္မများကို မဆောက်မတည် (တည်ငြိမ်စွာ) မှတ်သားနိုင်သည့် အကျိုးကျေးဇူးကို ရရှိစေသည်ဟု ကျမ်းဂန်ဆရာများက အနက်ဖွင့်ဆိုကြပါသည်။
၃။ ဘက်စုံသုံးသပ်ချက်
ခုဇ္ဇုတ္တရာ၏ ဉာဏ်ပညာကို ဤလက်ကောက်အလှူတစ်ခုတည်းဖြင့်သာမက အခြားသော အချက်များနှင့်ပါ ပေါင်းစပ်ကြည့်မြင်သင့်ပါသည်။
သမထနှင့် ဝိပဿနာအခြေခံ: သူမသည် ကဿပမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်ကပင် ရဟန္တာမများထံတွင် တရားဓမ္မများကို သင်ယူခဲ့ဖူးသော 'ဝါသနာ' (Habitual tendency) ပါရှိလာသူဖြစ်သည်။
ဆုတောင်းနှင့် ဝီရိယ: ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်မှစ၍ 'ဗဟုဿုတ' ဧတဒဂ်ဘွဲ့အတွက် အဓိဋ္ဌာန်ပြုကာ ဘဝပေါင်းများစွာ စာပေပရိယတ္တိကို လေ့လာခဲ့သည့် ဝီရိယမှာလည်း အဓိကကျပါသည်။
ပစ္စုပ္ပန်အကျိုးပေး: အတိတ်က လက်ကောက်လှူခဲ့သည့် စေတနာကြောင့် ပစ္စုပ္ပန်၌ မြတ်စွာဘုရား၏ တရားကို ကြားရသောအခါ အခြားသူများထက် ထူးကဲစွာ သဘောပေါက်နားလည်နိုင်စွမ်း (Intuition) ရှိခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။
အနှစ်ချုပ်အားဖြင့်-
ဆင်စွယ်လက်ကောက် ရှစ်ကွင်း လှူဒါန်းမှုသည် ခုဇ္ဇုတ္တရာ၏ ဉာဏ်ပညာ တည်ငြိမ်ရင့်ကျက်မှု အတွက် အလွန်အားကောင်းသော 'ဥပနိဿယ' (မှီရာအကြောင်း) ဖြစ်ခဲ့သည်မှာ သေချာပါသည်။ သို့သော် သူမ၏ ဧတဒဂ်ရလောက်သော ဉာဏ်စွမ်းမှာ ထိုအလှူအပြင် ဘဝပေါင်းများစွာက တစိုက်မတ်မတ် လေ့လာဆည်းပူးခဲ့သော 'ပညာပါရမီ' ကြောင့်လည်း ဖြစ်ကြောင်း သုံးသပ်ရရှိပါသည်။
လောကချမ်းသာ။ ။ ပရိယာယဉာဏ်အကြောင်း အသေးစိတ် ရှင်းပြပါ။
ဇယမဏိ။ ။ ပရိယာယဉာဏ် (Pariyāya-ñāṇa) ဟူသည်မှာ ပါဠိစာပေတွင် အခြေအနေနှင့် အချိန်အခါကို လိုက်၍ လိမ္မာပါးနပ်စွာ ကြံစည်တတ်သော ဉာဏ်၊ တစ်နည်းအားဖြင့် "နည်းလမ်းရှာတတ်သော ဉာဏ်" (Resourcefulness/Tactful Wisdom) ကို ဆိုလိုပါသည်။
ဤဉာဏ်နှင့် ပတ်သက်၍ အချက်အလက်များကို အသေးစိတ် ခွဲခြားရှင်းပြပါမည်။
၁။ ဝေါဟာရ အဓိပ္ပာယ်
ပရိယာယ (Pariyāya): အကြောင်းအရာ၊ နည်းလမ်း၊ လှည့်ပတ်၍ ဟောခြင်း၊ အစီအစဉ်။
ဉာဏ် (Ñāṇa): သိမြင်ခြင်း၊ တတ်သိခြင်း။
ထို့ကြောင့် ပရိယာယဉာဏ် ဆိုသည်မှာ တိုက်ရိုက်နည်းဖြင့် မရနိုင်သောအခါ သို့မဟုတ် အခက်အခဲနှင့် ကြုံသောအခါတွင် သင့်တော်သော နည်းလမ်း (Means/Method) ကို ရှာဖွေ၍ အောင်မြင်အောင် ဆောင်ရွက်နိုင်သော အမြော်အမြင် ဖြစ်ပါသည်။
၂။ ပရိယာယဉာဏ်၏ ထူးခြားချက်များ
ပါဠိကျမ်းဂန်နှင့် လောကီရေးရာများတွင် ပရိယာယဉာဏ်ကို အောက်ပါအတိုင်း တွေ့ရှိနိုင်ပါသည်။
ပြဿနာဖြေရှင်းနိုင်စွမ်း (Problem Solving): အကျပ်အတည်းတစ်ခုတွင် အထစ်အငေါ့မရှိဘဲ ချောမွေ့အောင် ဖန်တီးနိုင်ခြင်း။ (ဥပမာ- ခုဇ္ဇုတ္တရာသည် ပစ္စေကဗုဒ္ဓါများ သပိတ်ပူ၍ မကိုင်နိုင်သည်ကို မြင်သောအခါ လက်ကောက်ကို ချွတ်၍ သပိတ်ခြေလုပ်ရန် ချက်ချင်းစဉ်းစားမိခြင်း။)
ဝေဖန်ပိုင်းခြားနိုင်စွမ်း (Analytical Skill): မည်သည့်အရာက အရေးကြီးသည်၊ မည်သည့်အရာကို အရင်လုပ်ရမည်ဟူသော 'ဦးစားပေး' ကို သိခြင်း။
ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် လိုက်လျောညီထွေဖြစ်ခြင်း (Adaptability): အခြေအနေအရ စကားကို မည်သို့ပြောရမည်၊ အပြုအမူကို မည်သို့ ပြောင်းလဲရမည်ကို သိခြင်း။
၃။ ခုဇ္ဇုတ္တရာနှင့် ပရိယာယဉာဏ် ဆက်စပ်မှု
ခုဇ္ဇုတ္တရာ၏ ဖြစ်ရပ်တွင် ပရိယာယဉာဏ်သည် အဓိက အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ပါသည်။
အလှူပြုစဉ်က: ပစ္စေကဗုဒ္ဓါများ၏ အခက်အခဲကို မြင်လျှင်မြင်ခြင်း 'လက်ကောက်' ကို 'သပိတ်ခြေ' အဖြစ် အစားထိုး အသုံးချတတ်ခြင်းမှာ ထူးခြားသော ပရိယာယဉာဏ် ဖြစ်သည်။
တရားဟောစဉ်က: မိမိသည် အစေခံ (ကျွန်မ) တစ်ဦး ဖြစ်သော်လည်း မိဖုရားကြီးနှင့် အခြွေအရံများ တရားကို လေးလေးစားစား နာယူစေရန်အတွက် မြတ်စွာဘုရား၏ ပုံစံအတိုင်း ခင်းကျင်းဟောပြောတတ်ခြင်းမှာလည်း 'ဟောပြောမှုဆိုင်ရာ ပရိယာယ' (Homiletic Tact) ပင် ဖြစ်ပါသည်။
၄။ ဝေဖန်သုံးသပ်ချက် (Pros and Cons)
ပရိယာယဉာဏ်ကို အသုံးချရာတွင် စေတနာအပေါ် မူတည်၍ နှစ်မျိုးကွဲပြားနိုင်သည်ကို သတိပြုရန် လိုအပ်ပါသည်။
သမ္မာပရိယာယ (Right Tact): သူတစ်ပါး အကျိုးရှိစေရန်၊ ကုသိုလ်ဖြစ်စေရန် နည်းလမ်းကောင်းများ ရှာကြံခြင်း။ (ခုဇ္ဇုတ္တရာ၏ ဉာဏ်သည် ဤအမျိုးအစားတွင် ပါဝင်ပါသည်။)
မိစ္ဆာပရိယာယ (Wrong Tact): မိမိအကျိုးအတွက် သူတစ်ပါးကို လှည့်ပတ်ဖြားယောင်းခြင်း၊ ပရိယာယ်ဝေယျာများခြင်း။ ဤသည်ကို လောကတွင် 'ကောက်ကျစ်ခြင်း' ဟု ခေါ်လေ့ရှိသည်။
၅။ လက်တွေ့ဘဝတွင် အသုံးချပုံ
ယနေ့ခေတ် စကားဖြင့် ပြောရလျှင် ပရိယာယဉာဏ်သည် Critical Thinking နှင့် Creative Strategy ပေါင်းစပ်ထားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။
မိမိထံ၌ ရှိသော အရင်းအမြစ် (Resources) ကို အထိရောက်ဆုံးဖြစ်အောင် သုံးတတ်ခြင်း။
လူမှုဆက်ဆံရေးတွင် တစ်ဖက်သား စိတ်မပျက်စေဘဲ မိမိအလိုရှိသော အကျိုးတရားကို ရရှိအောင် ပြောဆို ဆောင်ရွက်တတ်ခြင်း။
နိဂုံးချုပ်အားဖြင့်-
ပရိယာယဉာဏ်သည် ဗဟုဿုတ (အကြားအမြင်) ကို အခြေခံ၍ "လက်တွေ့ အသုံးချတတ်သော ပညာ" ဖြစ်ပါသည်။ ခုဇ္ဇုတ္တရာသည် အကြားအမြင်များကို လက်တွေ့ဘဝနှင့် ဓမ္မနယ်ပယ်တွင် ပါးနပ်စွာ အသုံးချနိုင်ခဲ့သောကြောင့် သာသနာ့သမိုင်းတွင် ထူးခြားသော ပညာရှင်အမျိုးသမီးအဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ခံရခြင်း ဖြစ်ပါသည်။
လောကချမ်းသာ။ ။ မိစ္ဆာပရိယာယဉာဏ် ဥပမာ အဖြစ်အပျက်အချို့ကို နမူနာဖော်ပြပါ။
ဇယမဏိ။ ။ မိစ္ဆာပရိယာယဉာဏ် ဆိုသည်မှာ မိမိ၏ အတ္တ၊ လောဘ၊ ဒေါသ အစရှိသော အကုသိုလ်တရားများကို အခြေခံ၍ သူတစ်ပါးအား လှည့်ဖြားခြင်း၊ ကောက်ကျစ်ခြင်းနှင့် မရိုးမသား ကြံစည်ခြင်းတို့ကို ဆိုလိုပါသည်။ ပါဠိစာပေနှင့် ဇာတ်တော်များတွင် မိစ္ဆာပရိယာယ (မကောင်းသော ပရိယာယ်) ကို အသုံးပြု၍ ပျက်စီးခဲ့ရသည့် သာဓကများစွာ ရှိပါသည်။
အောက်ပါတို့မှာ ထင်ရှားသော ဥပမာ အဖြစ်အပျက်အချို့ ဖြစ်ပါသည်-
၁။ ဒေဝဒတ်၏ ပရိယာယ် (သာသနာ့သမိုင်း)
အရှင်ဒေဝဒတ်သည် မြတ်စွာဘုရားရှင်အား သာသနာတော်ကို အုပ်ချုပ်ခွင့် တောင်းဆိုရာတွင် မရရှိသည့်အတွက် မိစ္ဆာပရိယာယ ကို အသုံးပြု၍ သံဃာသင်းခွဲရန် ကြိုးစားခဲ့သည်။
နည်းလမ်း: ရဟန်းတော်များ လိုက်နာရန် ခက်ခဲသော 'ဝတ်ကြီးငါးပါး' (ဥပမာ- တစ်သက်လုံး တောမှာပဲ နေရမည်၊ တစ်သက်လုံး ဆွမ်းခံပဲ စားရမည် စသည်) ကို ဘုရားရှင်အား ခွင့်တောင်းခဲ့သည်။
ရည်ရွယ်ချက်: ဘုရားရှင်က ခွင့်မပြုလျှင် "ဘုရားရှင်သည် ပစ္စည်းလေးပါးအပေါ် မက်မောသည်၊ ငါမူကား ခြိုးခြံချွေတာသည်" ဟု လူအများ ထင်မြင်လာအောင် ပရိယာယ်ဖြင့် ကုန်းချောခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ သူတော်စင်ယောင်ဆောင်၍ မိမိကိုယ်မိမိ မြှင့်တင်သော မိစ္ဆာပရိယာယ ဖြစ်ပါသည်။
၂။ ပုဏ္ဏားနှင့် ဆိတ် (လောကီပုံပြင်/ဟိတောပဒေသ)
ဤသည်မှာ မလိမ္မာသူတို့ကို လှည့်ဖြားရာ၌ သုံးသော ပရိယာယ် ဥပမာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
အဖြစ်အပျက်: ပုဏ္ဏားတစ်ဦးသည် ပူဇော်ရန်အတွက် ဆိတ်တစ်ကောင်ကို ပခုံးပေါ်ထမ်း၍ လာစဉ် လမ်း၌ လူလိမ်သုံးဦးနှင့် တွေ့သည်။
ပရိယာယ်: လူလိမ်သုံးဦးသည် တစ်နေရာစီ ခွဲနေကြပြီး ပုဏ္ဏားအား "အဘယ်ကြောင့် ခွေးကြီးကို ထမ်းလာသနည်း" ဟု တစ်ယောက်ပြီး တစ်ယောက် မေးကြသည်။
ရလဒ်: ပုဏ္ဏားသည် လူအများက 'ခွေး' ဟု ပြောလာသောအခါ မိမိမျက်စိဖြင့် မြင်နေရသော 'ဆိတ်' ကိုပင် မယုံကြည်တော့ဘဲ ခွေးဟု ထင်ကာ စွန့်ပစ်ခဲ့သည်။ လူလိမ်တို့သည် ၎င်းတို့၏ မိစ္ဆာပရိယာယ ဖြင့် ဆိတ်ကို အလကားရရှိသွားကြသည်။
၃။ မဟာပိင်္ဂလမင်း၏ ဝတ္ထု (ဇာတ်တော်လာ)
ဗာရာဏသီမင်း မဟာပိင်္ဂလသည် အလွန်ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်သူ ဖြစ်သည်။ ၎င်းကွယ်လွန်သောအခါ တံခါးစောင့်ဖြစ်သူမှာ ငိုကြွေးနေသဖြင့် လူများက "မင်းဆိုးကြီး သေတာကို ဘာလို့ ငိုရတာလဲ" ဟု မေးကြသည်။
ပရိယာယ်: တံခါးစောင့်က "ငါသည် မင်းကြီးကို ချစ်၍ ငိုသည်မဟုတ်။ မင်းကြီးသည် အသက်ရှိစဉ်က ငါ့ခေါင်းကို နေ့စဉ် ထုရိုက်နှက်စက်ခဲ့သည်။ ယခု ငရဲပြည်ရောက်သွားသောအခါ ငရဲမင်းကိုပါ ထုရိုက်နှက်စက်၍ ငရဲမင်းက စိတ်ပျက်ပြီး မင်းကြီးကို လူ့ပြည်ပြန်လွှတ်လိုက်မှာ ကြောက်လို့ ငိုတာပါ" ဟု ပြောခဲ့သည်။
သုံးသပ်ချက်: ဤနေရာတွင် တံခါးစောင့်၏ စကားမှာ မိမိ၏ ကြောက်ရွံ့မှုကို ပရိယာယ်ဖြင့် ဖော်ပြခြင်းဖြစ်သော်လည်း၊ အုပ်ချုပ်သူများက မိမိအာဏာတည်မြဲရန် လူအများကို ကြောက်လန့်အောင် လုပ်ဆောင်ခြင်းသည် မိစ္ဆာပရိယာယ ဖြင့် အုပ်ချုပ်ခြင်းဟု ဆိုနိုင်ပါသည်။
မိစ္ဆာပရိယာယ၏ ဝိသေသနများ
မိစ္ဆာပရိယာယဉာဏ်ကို အသုံးပြုသူများသည် အောက်ပါ လက္ခဏာရပ်များကို ပြသတတ်ကြသည်-
မာယာ (Maya): မိမိ၌ ရှိသော အပြစ်ကို ဖုံးကွယ်ခြင်း။
သာဌေယျ (Satheyya): မိမိ၌ မရှိသော ဂုဏ်ကို ရှိသယောင် ဟန်ဆောင်ခြင်း။
ကုဟနာ (Kuhana): လာဘ်လာဘ ရရှိရန်အတွက် ဟန်ဆောင်ပန်ဆောင် ကျင့်ကြံခြင်း။
နိဂုံးချုပ်အနေဖြင့်-
ခုဇ္ဇုတ္တရာ၏ ပရိယာယသည် 'ကုသိုလ်အကျိုး' ကို ရှေ့ရှုသော သမ္မာပရိယာယ ဖြစ်ပြီး၊ အထက်ပါ ဥပမာများမှာမူ 'အတ္တ' ကို ရှေ့ရှုသော မိစ္ဆာပရိယာယ များ ဖြစ်ကြပါသည်။ ပရိယာယဉာဏ်သည် ဓားတစ်စင်းကဲ့သို့ပင် ဖြစ်ပြီး အသုံးပြုသူ၏ စေတနာအပေါ် မူတည်၍ 'သူတော်စင်' သို့မဟုတ် 'လူလိမ်' ဟု ကွဲပြားသွားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။
No comments:
Post a Comment